در این مقاله به بررسی ضرب‌المثل کاربردی «نان به نرخ روز خوردن» می‌پردازیم.

در واقع، این عبارت برای توصیف کسانی به‌کار می‌رود که رفتار خود را با شرایط روز تطبیق می‌دهند.

همچنین، معادل دقیق آن در زبان انگلیسی وجود دارد که همان مفهوم را منتقل می‌کند.

بنابراین، در ادامه با تعریف، مثال‌ها و ریشهٔ تاریخی این ضرب‌المثل آشنا خواهید شد.

Proverb #81

ضرب‌المثل هشتاد و یکم:

Time server

To be a time-server

نان به نرخ روز خوردن

معنی «نان به نرخ روز خوردن»

ترجمه تحت‌اللفظی: خدمتکار زمان بودن

معادل فارسی: نان به نرخ روز خوردن

این ضرب‌المثل برای کسانی استفاده می‌شود که:

• تملق و چاپلوسی می‌کنند
• فرصت‌طلب و مسامحه‌کار هستند
• کارها را بنا به مقتضیات زمان انجام می‌دهند
• موضع خود را با شرایط روز تغییر می‌دهند
• رفتارشان را با اوضاع حاضر تطبیق می‌دهند
• پارتی‌بازی می‌کنند
• با صاحبان قدرت ارتباط برقرار می‌کنند
• دیدگاه خود را بر اساس منافع شخصی تنظیم می‌کنند
• از موقعیت برای کسب منفعت سوءاستفاده می‌کنند

«To be a time-server» یعنی چه؟

در زبان انگلیسی، از عبارت «To be a time-server» استفاده می‌شود.

این عبارت دقیقاً همان مفهوم «نان به نرخ روز خوردن» را دارد.

جالب اینجاست که هر دو عبارت از واژه‌های «روز» و «time» استفاده می‌کنند.

این واژگان به معنای «استفاده از موقعیت در زمان مناسب» هستند.

به‌علاوه، این ضرب‌المثل در انگلیسی گاهی برای کسی به‌کار می‌رود که نظراتش را با مد روز هماهنگ می‌کند.

ریشهٔ تاریخی

استفاده از این ضرب‌المثل به دههٔ ۱۵۸۰ میلادی برمی‌گردد.

این عبارت از ترجمهٔ یک جملهٔ یونانی گرفته شده است.

معنی آن چنین بود: «تغییر دیدگاه شخص به آنچه که به نفع اوست».

در نتیجه، این مفهوم وارد زبان انگلیسی شد و مورد استفاده قرار گرفت.

تعریف دیکشنری‌ها

Oxford:

A person who does not work very hard at their job, and who is just waiting until they reach the age at which they can stop working.

فردی که در کار خود چندان سختکوش نباشد و فقط منتظر رسیدن زمانی است که کارش را متوقف کند.

Oxford (2nd meaning):

Someone who changes their ideas and opinions in order to make them more like those that are held by people in power, especially because they believe it will be to their advantage.

کسی که ایده‌ها و عقاید خود را مانند آنچه که افراد با قدرت دارند تغییر می‌دهد، به‌خصوص به این دلیل که او معتقد است که به نفعش خواهد بود.

Cambridge:

A person who changes their views to suit the prevailing circumstances or fashion.

فردی که دیدگاه‌های خود را با توجه به شرایط و مد روز تغییر می‌دهد.

Merriam-Webster:

A person whose behavior is adjusted to the pattern of the times or to please superiors, temporizer.

فردی که رفتارش به الگوی زمانی یا رضایت افراد مافوق بستگی دارد — فرصت‌طلب و مسامحه‌کار.

نکته: در دنیای دیجیتال، «Time server» به سروری گفته می‌شود که زمان را در شبکه همگام می‌کند — این مفهوم با ضرب‌المثل «نان به نرخ روز خوردن» ارتباطی ندارد.

مثال‌های کاربردی «نان به نرخ روز خوردن»

برای درک بیشتر، به چند مثال توجه کنید:

Mr. Jones is a really time-server man, because he changes his positions and ideas just to make his boss happy and even to make more money.

آقای جونز واقعاً مرد نان به نرخ روز خوری است، زیرا او موقعیت و ایده‌های خود را فقط برای خوشحال کردن رئیسش تغییر می‌دهد.

The old mayor behaves such a time-server man, to be elected again as a new mayor.

شهردار قدیمی خیلی مانند یک مرد نان به نرخ روز خور رفتار می‌کند تا مجدداً انتخاب شود.

Giving a man job security turns him into a time-server.

دادن امنیت شغلی به مرد، او را به یک نان به نرخ روز خور تبدیل می‌کند.

The new officers were replaced with loyal time-servers.

افسران جدید با افراد نان به نرخ روز خور وفادار جایگزین شدند.

He’s not a true believer — he’s just a time-server waiting for the right moment to switch sides.

او یک باورمند واقعی نیست — او فقط یک نان به نرخ روز خور است که منتظر لحظهٔ مناسب برای عوض کردن سو است.

در پایان، ضرب‌المثل «نان به نرخ روز خوردن» نماد فرصت‌طلبی است.

این عبارت به ما یادآوری می‌کند که برخی افراد، اصول خود را فدای منافع لحظه‌ای می‌کنند.

بنابراین، هنگامی که کسی را دیدید که موضعش همیشه با قدرت هماهنگ است، به یاد این جمله باشید: «نان به نرخ روز خوردن».