Don’t bite the hand that feeds you — معادل انگلیسی ضرب‌المثل فارسی «نمک خوردی نمکدان مشکن» یا “نمک خوردن و نمکدان شکستن“— یک اصطلاح قدرتمند است که به معنی «بی‌چشم و رویی»، «ناسپاسی»، «قدرناشناسی» و «خیانت به کسی که به شما لطف کرده» است.

همچنین، این ضرب‌المثل بیانگر این واقعیت است که انسان باید در مقابل لطف و محبت دیگران، قدردان باشد.

معنی تحت‌اللفظی و مفهومی عبارت Don’t bite the hand that feeds you

توضیح این ضرب‌المثل آن است که اگر دیگران به ما لطف و محبت کردند، باید قدردان و قدرشناس لطف و محبت آنها را باشیم.

همچنین، به آنها بدی و خیانت نکنیم؛ چون این کار مانند این است که مهمان کسی باشی.

از غذاهایی که آن شخص آماده کرده استفاده کنی و در نهایت نمکدان او را شکسته و به او ضرر بزنی.

در زبان انگلیسی نیز معادل این ضرب‌المثل به همان معنا و مفهوم وجود دارد.

منتها به جای «نمک» از عبارت feed (به معنی طعام و غذا دادن)، به جای «نمکدان» از عبارت hand (به معنی دست)، و به جای «شکستن» از عبارت bite (به معنی گاز گرفتن و گزیدن) استفاده می‌شود.

Don’t bite the hand that feeds you — معنی: دستی را که به تو غذا می‌دهد، گاز نگیر.

مفهوم: نمک خوردی نمکدان مشکن.

تعریف دیکشنری: biting the hand that feeds you

در دیکشنری‌ها این اصطلاح چنین تعریف شده است:

biting the hand that feeds you: to treat someone badly who has helped you in some way, often someone who has provided you with money.

برخورد بد با کسی که به شما از طریقی کمک کرده، اغلب کسی که با دادن پول و یا تهیه کردن کمک مالی توانسته به شما کمک کند.

همچنین، این ضرب‌المثل در زبان انگلیسی می‌تواند به معنی انتقاد شدید از شخص و یا شرکتی باشد که قبلاً به آن شخص کمک (بخصوص کمک مالی) کرده باشد.

ضرورت نمک خوردی نمکدان مشکن در فرهنگ فارسی

ضرب‌المثل «نمک خوردی نمکدان مشکن» در زبان فارسی به معنی «بی‌چشم و رویی»، «ناسپاسی»، «قدرناشناسی» و «خیانت» است.

به عبارت دیگر، این ضرب‌المثل برای کسی استفاده می‌شود که ناشکر، ناسپاس و یا قدرناشناس باشد.

همچنین، این ضرب‌المثل بیانگر این واقعیت است که انسان باید در مقابل لطف و محبت دیگران، قدرشناس باشد.

انسان باید قدر کسانی را برای او زحمتی کشیده‌اند یا محبتی کرده‌اند بداند.

همچنین، نباید با قدرنشناسی، بی چشم و رویی و بی محبتی، پاسخ آن را بدهد.

داستان تاریخی: یعقوب لیث صفاری و نمک سلطان

داستان این ضرب‌المثل در زبان فارسی به سرقت یعقوب لیث صفاری از خزانه سلطان برمی‌گردد.

برای درک بهتر معنا و مفهوم این ضرب‌المثل فارسی، حکایت آن در زیر نقل می‌شود:

گویا یعقوب لیث صفاری دزد ماهری بوده و با چند نفر از دوستانش گروهی برای سرقت و دزدی تشکیل می‌دهند.

آنها بعد از مدتی تصمیم می‌گیرند سرقت از فقرا و افراد معمولى را رها کنند.

همچنین، به سراغ خزانه سلطان بروند که به نظر می‌رسید آنها را تا آخر عمر بی‌نیاز کند.

آنها پس از برنامه‌ریزی‌های لازم، بهترین راه ممکن را پیدا کردند تا خود را به خزانه برسانند.

آنها در خزانه با انواع پول، سکه، طلا، جواهرات قیمتی و روبرو می‌شوند.

هنگام بارگیری اموال مسروقه، چشم سرکرده باند (یعقوب لیث صفاری) به چیزی درخشان و سفید می‌افتد.

چرا یعقوب لیث نمک را چشید؟

او که گمان می‌کند آن شیء عجب گوهر شب چراغ است، نزدیکش می‌رود تا آن را بردارد.

همچنین، آن شیء عجیب را زبان می‌زند تا آن را امتحان کند و از ماهیت آن سردرآورد.

در نهایت متوجه می‌شود آن شیء عجیب نمک است!

یعقوب لیث صفاری پس از آن بسیار ناراحت و عصبانی می‌شود.

رفقایش خیال می‌کنند اتفاقى افتاده و یا اینکه نگهبانان خزانه با خبر شده‌اند.

او به یاران خود می‌گوید: “افسوس که تمام زحمت‌هاى چندین روزه ما به هدر رفت و ما نمک گیر سلطان شدیم.”

همچنین، ادامه می‌دهد: “من ندانسته نمکش را چشیدم و دیگر نمى‌شود مال و دارایى پادشاه را با خودمان ببریم.”

در نتیجه، می‌افزاید: “از مردانگى و مروت به دور است که ما نمک کسى را بخوریم و نمکدان او را هم بشکنیم.”

پایان داستان: از دزد تا خزانه‌دار

بنابراین، آنها مخفیانه و با دست خالى از آنجا بیرون می‌روند.

فردای آن شب، نگهبانان متوجه می‌شوند که دیشب دزد خود را به خزانه رسانده و بدون آنکه چیزی از آنجا برده باشد، آنجا را ترک کرده است.

وقتی خبر به گوش سلطان می‌رسد و خود از نزدیک صحنه را مشاهده می‌کند، بسیار از این موضوع متعجب می‌شود.

سلطان در همان روز اعلام می‌کند که هر کس دیشب به خزانه آمده، در امان است.

همچنین، مى‌تواند نزد من بیاید. من بسیار مایلم از نزدیک او را ببینم و بشناسم.

این اعلامیه سلطان به گوش سارقین و سرکرده آنها می‌رسد.

او تصمیم می‌گیرد نزد سلطان آمده و خود را معرفى کند.

سلطان از او می‌پرسد: چرا آمدی؟ دزدى و با اینکه مى‏توانستى همه چیز را ببرى، ولی چیزى را نبردى؟

یعقوب لیث صفاری در پاسخ می‌گوید: چون نمک شما را چشیدم و نمک گیر شدم.

همچنین، جریان را مفصل برای سلطان توضیح می‌دهد.

سلطان و تصمیم نهایی: نمک‌شناسی جایزه دارد

سلطان بسیار شیفته کرم و جوانمردی او می‌شود.

همچنین، به او می‌گوید: “حیف است جاى انسان نمک‌شناسى مثل تو جاى دیگرى باشد.”

در نتیجه، افزود: “تو باید در دستگاه حکومت من کار مهمى را بر عهده بگیرى”.

به این ترتیب، سلطان حکم خزانه‌دارى را براى او صادر کرد.

یعقوب لیث صفاری پس از چند سالى خدمت به سلطان با اخلاق و منشی که داشت، توانست پس از حکمرانی ىسلطان در مسند قدرت قرار بگیرد.

همچنین، خود سلسله صفاریان را تاسیس نمود.

یعقوب لیث صفاری سردار بزرگ و نخستین شهریار ایرانی (پس از اسلام) قرون متوالی است.

در آرامگاهش واقع در روستای شاه‌آباد واقع در ۱۰ کیلومتری دزفول بطرف شوشتر آرمیده است.

گفتنی است در کنار این آرامگاه بازمانده‌های شهر گندی شاپور نیز دیده می‌شود.

ریشه ضرب‌المثل انگلیسی: Don’t bite the hand that feeds you

ریشه ضرب المثل “نمک خوردن و نمکدان شکستن” یا “نمک خوردی نمکدان مشکن” در زبان انگلیسی معلوم نیست.

اما در یادداشت‌هایی که از ادموند بورک (Edmund Burke)، نویسنده سیاستمدار، به جای مانده و مربوط به قرن ۱۸ میلادی می‌باشد، این ضرب‌المثل دیده شده است.

Edmund Burke said: “Having looked to government for bread, on the first scarcity they will turn and bite the hand that fed them.”

همچنین، این عبارت به باور تاریخ‌نگاران، صدها سال قدیمی است.

در واقع، این ضرب‌المثل در زبان انگلیسی دقیقاً همان مفهوم «نمک خوردی نمکدان مشکن» را منتقل می‌کند.

مثال‌های واقعی از Don’t bite the hand that feeds you

دقت کنید که از این ضرب المثل اصطلاحی در زبان انگلیسی زمانی استفاده می‌شود که بخواهیم اهمیت برخورد محترمانه با کسانی که به ما کمک کرده‌اند را نشان دهیم.

به عبارت دیگر، معنا و مفهوم این ضرب المثل در زبان انگلیسی عین همان معنا و مفهومی است که در زبان فارسی وجود دارد.

همچنین، دقیقاً به مفهوم “قدرشناسی، قدردانی، تشکر، و جبران لطف یا خوبی‌های دیگران” اشاره دارد.

به عنوان مثال:

Leaving your family after they’ve spent many years training you up – it’s a bit like biting the hand that feeds you.

ترک خانواده بعد از آنکه سال‌های زیادی را صرف آموزش و تربیت شما کرده‌اند، می‌تواند تا حدودی مصداق نمک خوردن و نمکدان شکستن تلقی گردد.

I know the boss isn’t always nice, but remember: Never bite the hand that feeds you.

من می‌دانم که رئیس همیشه آدم خوبی نیست، ولی یادتان باشد که هرگز نباید کاری کنی که مصداق نمک خوردن و نمکدان شکستن باشد.

It is unwise to bite the hand that feeds you, but journalists need to tell the truth about any happenings, even if it is against themselves.

نمک خوردن و نمکدان شکستن کار عاقلانه‌ای نیست، اما خبرنگاران باید حقیقت مربوط به هر اتفاقی را بگویند، حتی اگر به زیان خودشان باشد.

پیام نهایی: نمک خوردی، نمکدان نشکن

نمک خوردی نمکدان مشکن — Don’t bite the hand that feeds you — این ضرب‌المثل نه تنها یک گفته زیبا است، بلکه یک قانون زندگی است.

انسان باید قدر کسانی را بداند که برای او زحمتی کشیده‌اند یا محبتی کرده‌اند.

همچنین، نباید با قدرنشناسی، بی چشم و رویی و بی محبتی، پاسخ آن را بدهد.

چه در خانواده، چه در کار، چه در دوستی — هر کسی که به شما کمک کرده، یک «دست» است که به شما غذا داده.

گزیدن آن دست، نه فقط بی‌احترامی است — بلکه خودنابودی است.

بنابراین، هرگز نمک کسی را نخورید — و اگر خوردید، نمکدانش را هم نشکنید.

برای یادگیری بیشتر از منابع معتبر

برای کشف عمیق‌تر از ضرب‌المثل‌های انگلیسی و بیان فرهنگی آنها، این منابع معتبر را بررسی کنید:

• دیکشنری آکسفورد (Oxford)
• دیکشنری کمبریج (Cambridge)
• دیکشنری میریام وبستر (Merriam Webster)